Wat is fenytoïne?
Fenytoïne is een van de oudste medicijnen tegen epilepsie. Deze stof is voor het eerst gemaakt in het laboratorium in 1908 door de Duitse chemicus Heinrich Biltz. Pas in 1951 kwam dit medicijn op de markt tegen epilepsie. Een aantal patiënten kreeg van fenytoïne verdikt tandvlees. Dus fenytoïne leek groei van weefsel te stimuleren. Waarom niet fenytoïne gebruiken in moeilijk te genezen wonden? In 1965 werd duidelijk dat fenytoïne als pil ulcers beter kon genezen dan placebo. In de jaren 90 is het direct aanbrengen fenytoïne in wonden onderzocht. Zelfs is er pure fenytoïne in wonden gestrooid, en had dit een wond genezend effect.
Eigenschappen van fenytoïnecrème bij zenuwpijn
Pas in 2016 hebben twee artsen van het Instituut voor Neuropathische Pijn (waarvan 1 ook mede-oprichter is van PijnMC) ontdekt dat fenytoïnecrème zenuwpijn kan verlichten. Het blijkt dat fenytoïnecrème brandende, tintelende, prikkelende en/of jeukende pijn kan verminderen binnen gemiddeld 15 minuten. Het effect duurt gemiddeld 8 uur. Vaak ervaren patiënten een duidelijke pijnvermindering van minimaal 3 punten op een schaal van 0 tot 10.
Fenytoïne heeft invloed op de zogenoemde natriumkanalen. Deze kanalen zijn belangrijk voor de signaaloverdracht. Bij zenuwpijn ontstaat er te veel overdracht, en kunnen alle sensaties aan de huid versterkt worden. Omdat deze gevoelszenuwen tot aan de dode laag van de huid komen, hoeft het molecuul alleen oppervlakkig door de toplaag heen te dringen om de zenuwuiteinden te kunnen beïnvloeden. Omdat fenytoïne een klein molecuul is, gaat dit dan ook eenvoudig.
Praktisch
Fenytoïnecrème bestaat in 5%, 10%, 15% en 20%. Deze crème moet door een speciale apotheek worden bereid. De Ad Hoc Bereider in Oud-Beijerland maakt deze crèmes. Tot nu toe fenytoïne niet in het bloed gedetecteerd na het aanbrengen van fenytoïnecrème. Het advies is om 2 tot 4 maal per dag de crème aan te brengen op de pijnlijke gebieden van het lichaam. Breng de crème dun aan. Maximaal anderhalf vingerkootje crème per voet of onderbeen, dus maximaal 3 vingerkootjes per keer (1.5 gram).
Helaas wordt fenytoïnecrème nog niet vergoed omdat er nog weinig studies zijn gedaan naar het effect van fenytoïnecrème. Wel wordt fenytoïnecrème nu onderzocht in het UMC Utrecht de neurologieafdeling.[1]
Fenytoïnecrème test: open
Omdat fenytoïnecrème binnen 30 minuten effect heeft, kunnen eenvoudig testen uitgevoerd worden of deze crème bij een een patiënt werkt. De meest eenvoudige test is de open test. Bij pijn door polyneuropathie zijn vaak beide voeten aangedaan met dezelfde pijnintensiteit. Fenytoïnecrème wordt dan op 1 voet aangebracht. Na 30 minuten kan iemand dan voelen of fenytoïnecrème werkt. De crème werkt als tenminste 2 punten verschil is tussen het ingesmeerde gedeelte en niet behandelde gedeelte. Deze test heeft het nadeel dat u niet geblindeerd bent, en weet op welk gebied de crème is aangebracht. U kunt daardoor beïnvloed worden.
Single Blind Placebo-gecontrolleerde Test (SIBRET)
Nu worden 2 crèmes op aparte gebieden aangebracht met dezelfde pijnintensiteit op basis van neuropathie: fenytoïnecrème en placebocrème. De tubes crème zijn gecodeerd. Alleen de arts weet elke tube fenytoïnecrème bevat. U scoort voor, en 30 minuten na het aanbrengen van de 2 crèmes uw pijn van 0 tot 10. Als u 30 minuten na het aanbrengen van de crème 2 punten verschil is tussen de twee gebieden ervaart, ten gunste van de fenytoïnecrème, dan bent u een responder, en heeft het zin om de fenytoïnecrème voor te schrijven. De arts kan u echter onbewust beïnvloeden. Daarom:
Double Blind Placebo-gecontrolleerde Test (DOBRET)
Bij deze test weet zowel u als de arts niet welke tube fenytoïnecrème bevat, en welke tube placebocrème bevat. Voor en na het aanbrengen van de crèmes op 2 verschillende gebieden scoort u de pijn van 0 tot 10. Als er een duidelijk verschil is tussen de twee gebieden ten gunste van fenytoïnecrème, dan bent u een responder, en heeft het zin om de crème uit te gebruiken.
[1] Kopsky DJ, van Eijk RPA, Warendorf JK, Keppel Hesselink JM, Notermans NC, Vrancken AFJE | Enriched enrollment randomized double-blind placebo-controlled cross-over trial with phenytoin cream in painful chronic idiopathic axonal polyneuropathy (EPHENE): a study protocol | Trials | 2022 Oct 22;23(1):888. | 10 Oct 2022